Дижитал харилцааны ёс зүй
Цахим орчинд харилцахдаа “дэлгэцийн цаана бодит хүн байгаа” гэдгийг ухамсарлах нь дижитал соёлын суурь юм. Таны онлайн орчинд үзүүлж буй үйлдэл, харилцаа бүр ШУТИС-ийн академик нэр хүнд болон таны хувийн үнэт зүйлийн илэрхийлэл болно.
Дижитал орчинд баримтлах үндсэн зарчмууд
ШУТИС-ийн хамт олон, багш, оюутнуудын харилцаанд мөрдөх үндсэн зарчмууд:
| Зарчим | Агуулга |
|---|---|
| 1. Хүнлэг байх | Нүүр тулан хэлж чадахгүй зүйлийг дижитал орчинд бүү бич. Бусдын үзэл бодолд хүлээцтэй, хүндэтгэлтэй хандах. |
| 2. Оюуны өмчийг дээдлэх | Бусдын бүтээл, санааг ашиглахдаа заавал зохих журмын дагуу иш татаж академик шударга байдлыг эрхэмлэх. |
| 3. Хувийн орон зай | Бусдын зөвшөөрөлгүйгээр зураг, видео, хувийн мэдээллийг нийтэд дэлгэхээс зайлсхийх. Нууцлалыг эрхэмлэх. |
| 4. Шүүмжлэлт сэтгэлгээ | Мэдээллийг түгээхээсээ өмнө: “Энэ үнэн үү? Энэ хэрэгтэй юу? Энэ бусдад хор хөнөөлгүй юу?” гэж нягтлах. |
| 5. Цагийн менежмент | Бодит болон онлайн харилцааны тэнцвэрийг хадгалж, харилцаанд цаг хугацааны соёлыг баримтлах. |
THINK зарчим
Дижитал орчинд аливаа сэтгэгдэл бичих, мэдээлэл хуваалцахаасаа өмнө THINK зарчмыг хэрэгжүүлцгээе:
T - Is it True? (Энэ үнэн үү?)
H - Is it Helpful? (Энэ тустай юу?)
I - Is it Inspiring? (Энэ урам зориг өгөх үү?)
N - Is it Necessary? (Энэ зайлшгүй хэрэгтэй юу?)
K - Is it Kind? (Энэ эелдэг үү?)
✅ Өөрийгөө шалгах
Та дижитал харилцаанд оролцохдоо дараах зүйлсийг анхаардаг уу?
- Би албан и-мэйл, чатаар харилцахдаа мэндчилгээ болон ёс зүйн хэм хэмжээг баримталдаг.
- Би баталгаагүй эх сурвалжийн мэдээллийг бусдад түгээхээс татгалздаг.
- Би бусдын бүтээлийг ашиглахдаа заавал эх сурвалж зааж, оюуны өмчийг хүндэлдэг.
- Би бусдын нэр хүндэд халдсан сөрөг сэтгэгдэл, үйлдэл гаргадаггүй.
- Би бодит амьдрал болон онлайн харилцааны тэнцвэрийг хадгалж, оройн цагаар албан чат бичихээс зайлсхийдэг.
- Би сургуулийнхаа дотоод мэдээлэл, нууцлалыг чандлан хадгалдаг.
⚠️ Анхаар
Таны онлайн үйлдэл бүр таныг болон ШУТИС-ийг төлөөлж байдаг тул хариуцлагатай, ёс зүйтэй “Дижитал иргэн” байхыг уриалж байна.