Дижитал шилжилт үү? Дижитал хувиралт уу?
ШУТИС-ийн хэмжээнд болон албан бичиг баримтад хэвшмэлээр хэрэглэгддэг ч, системийн архитектур болон процессын дахин инженерчлэлийн суурь ухагдахууны хувьд “Шилжилт” болон “Хувиралт” нь шат дараалсан, ялгаатай ойлголтууд юм. Технологийн хөгжил, үйл ажиллагааны шинэчлэлийн үе шатыг олон улсын түвшинд Transition (Шилжилт) болон Transformation (Хувиралт) хэмээн заагладаг.
Дижитал шилжилт (Digital Transition)
Уламжлалт (цаасан эсвэл механик) үйл ажиллагаа болон дэд бүтцийг тоон технологид шилжүүлэх үйл явц юм. Энэ шатанд байгууллагын үндсэн процесс, бүтэц, зорилго өөрчлөгдөхгүй бөгөөд зөвхөн түүнийг гүйцэтгэх арга хэрэгсэл нь шинэчлэгддэг.
- Шинж чанар: Одоо байгаа процессыг автоматжуулах, илүү хурдан, илүү хялбар болгох.
- Практик жишээ: Багш нарын цаасан дээр хөтөлдөг байсан ирц, дүнгийн бүртгэлийг систем рүү оруулах. Физик серверүүдийг үүлэн (Cloud) технологи руу зөөх.
- Үр дүн: Үр ашиг нэмэгдэж, цаг хугацаа, зардал хэмнэгдэнэ.
Дижитал хувиралт (Digital Transformation)
Технологийн ололтод тулгуурлан байгууллагын үйл ажиллагааны загвар, үнэ цэнэ бүтээх гинжин хэлхээ, сургалтын арга зүй, соёлыг бүхэлд нь шинээр загварчлах үйл явц юм. “Хувиралт” нь өнгөц өөрчлөлт биш, харин системийн парадигмын гүнзгий өөрчлөлт (Paradigm shift) байдаг.
- Шинж чанар: Зөвхөн хэрэгсэл солигдох бус, хандлага, стратеги, соёл бүхэлдээ солигдоно. Уламжлалт процессууд шинэчлэгдэж, цоо шинэ боломжууд бий болно.
- Практик жишээ: Салбар, тэнхимүүд хоорондоо мэдээллээ бүрэн хуваалцах дундын өгөгдлийн агуулах (Data warehouse) үүсгэж, удирдлага бодит цагийн дата аналитикт тулгуурлан шийдвэр гаргадаг засаглалд шилжих. Оюутны өгөгдөлд үндэслэн суралцах бие даасан замнал (Personalized learning path) үүсгэх.
- Үр дүн: Цоо шинэ үнэ цэн, өрсөлдөх давуу тал, инноваци бий болно.
Харьцуулсан хүснэгт
| Үзүүлэлт | Дижитал шилжилт | Дижитал хувиралт |
|---|---|---|
| Зорилт | Одоогийн процессыг сайжруулах (Doing things better) | Цоо шинэ үнэ цэн бүтээх (Doing new things) |
| Фокус | Технологи, програм хангамж, дэд бүтэц | Хүн, соёл, бизнесийн загвар |
| Хамрах хүрээ | Тусгайлсан хэлтэс, тэнхим, нэгж хэсэгт | Бүх байгууллага, системийн хэмжээнд |
| Процесс | Процессыг цахимжуулж автоматжуулна | Процессыг дахин инженерчилнэ (BPR) |
Дүгнэлт ба албан хэрэглээний зөвлөмж
Монгол Улсын хууль эрх зүй, төрийн албан ёсны баримт бичгүүдэд “Дижитал шилжилт” (эсвэл Цахим шилжилт) гэсэн нэр томьёог Digital Transformation-ийн ерөнхий орчуулга болгон албан ёсоор ашиглаж байгааг хүндэтгэх шаардлагатай. Тиймээс албан журам, стратеги төлөвлөгөөнд “Дижитал шилжилт” гэж бичих нь зүйтэй боловч, академик түвшинд хийгдэж буй үйл явц нь зүгээр нэг програм хангамжийн “шилжилт” бус, харин боловсролын тогтолцооны гүнзгий “хувиралт” байх ёстойг анхаарах нь зүйтэй.